1949 yılında yapılan 'Fato: Ya İstiklal Ya Ölüm' adlı film, İzmir'yi işgal eden Yunan kuvvetlerine karşı direnen bir kadının hikayesini anlatır. Yüzbaşı Necdet, düşmana karşı planlı bir taarruz başlatmak için bir grup askerle birlikte ilerler. Düşmanın cephane sevkiyatında kullandığı köprüyü yok etmek isteyen Necdet, saldırıya hazırlanan düşmanın her tarafı sardığı için yolda kılavuzluk edecek birine ihtiyaç duyar.
Askerlere evini paylaşan bir köye sığınarak yardım ister. Film, Kadri Eroğan, Oya Sensev, Muzaffer Tema ve Sadri Alışık gibi isimlerle canlandırılmıştır.
